Bán Dẫn Việt Nam: Chuyển Mình Từ Gia Công Đến Khát Vọng Làm Chủ Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu

Vi mạch bán dẫn đang được coi là "trái tim" của mọi hệ thống công nghệ hiện đại, từ thiết bị IoT dân dụng đến các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) phức tạp. Trước cơn khát chip toàn cầu ngày càng gia tăng, Việt Nam đang định vị lại bản thân không chỉ là một mắt xích tham gia gia công, mà hướng đến việc làm chủ công nghệ lõi.

Theo thông tin từ tọa đàm chuyên đề do VTV24 thực hiện, Việt Nam hiện đang nắm giữ những thế mạnh cạnh tranh chiến lược. Các chuyên gia đánh giá kỹ sư Việt Nam đã có gần hai thập kỷ tích lũy kinh nghiệm trong hai khâu quan trọng của chuỗi giá trị: Thiết kế (Design) và Đóng gói, kiểm thử (ATP - Assembly, Testing & Packaging). Đặc biệt, đội ngũ kỹ sư vi mạch nội địa được đánh giá cao nhờ sự nhạy bén, linh hoạt và đức tính tỉ mỉ – yếu tố sống còn khi làm việc với tiến trình quang khắc vi mô đo bằng nanomet. Cùng với đó, nguồn tài nguyên khoáng sản thiết yếu như đất hiếm và cát thạch anh chất lượng cao cũng mang lại lợi thế địa chính trị không nhỏ cho ngành công nghiệp này.

Tuy nhiên, bài toán để thực sự "làm chủ" đòi hỏi sự lựa chọn trọng tâm rõ ràng. Các nhà nghiên cứu nhận định, thay vì đầu tư dàn trải để đối đầu trực tiếp, Việt Nam nên tập trung vào các thị trường ngách phù hợp, điển hình như phát triển vi xử lý tích hợp (specialized chip) cho hệ thống IoT biên, hạ tầng viễn thông chuyên dụng và chip bảo mật.

Bên cạnh đó, để giải quyết bài toán rào cản chi phí thiết bị, mô hình "Hạ tầng dùng chung" đang được đẩy mạnh triển khai. Đây là giải pháp chia sẻ quyền tiếp cận các phòng thí nghiệm tiêu chuẩn quốc tế và bộ công cụ phần mềm thiết kế đắt đỏ, từ đó tạo bệ đỡ tài chính vững chắc giúp các startup công nghệ sớm đưa ý tưởng vào sản xuất thử nghiệm.

Chiến lược quốc gia về phát triển công nghiệp bán dẫn đến năm 2030 đã đặt ra những mục tiêu cụ thể và tham vọng: hình thành 100 doanh nghiệp thiết kế chip nội địa, 10 nhà máy đóng gói, đào tạo hơn 50.000 nhân sự chất lượng cao và đưa quy mô doanh thu ngành đạt trên 25 tỷ USD/năm. Sự cộng hưởng và hợp tác toàn diện giữa "Ba trụ cột" (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp) chính là chìa khóa then chốt để hiện thực hóa khát vọng, đưa Việt Nam vươn lên thành một trung tâm nghiên cứu và sản xuất quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.

Nguồn tham khảo:

• VTV24, Tọa đàm: Bán dẫn Việt Nam - Từ khát vọng đến làm chủ, phát sóng ngày 17/09/2026.